::::.Iranian Association of Endodontists.: انجمن اندودنتيست هاي ايران استفاده نادرست دندانپزشكان و وابستگي به مواد تغييردهنده رفتار

استفاده نادرست دندانپزشکان از داروها و وابستگی به مواد تغییر دهنده رفتار بیمار مضطربی که به وسیله دارو آرام می شود، می تواند انگیزه ای قوی برای دندانپزشکي شود كه تمايل به كاهش نگراني و نااميدي خويش دارد. آنچه در دندانپزشك، ناخودآگاه آغاز می شود می تواند به سرعت تبدیل به یک عادت مخرب گردد.

طی سالیان متمادی ، مواد گوناگونی توسط پزشکان تجویز یا در بازار خریداری مي‌شده اند که این مواد به تدریج اثرات تخدیری و تغییر رفتار را در فرد به صورت اختصاصی نمایان می کرده است. شایعترین این مواد دخانیات و الکل و داروهای مختلف و ترکیبات مختلف این مواد هستند . در بین این مواد دخانیات و الکل ، مصرف عمومی و اجتماعی دارند و به تدريج باعث زوال و تحليل فرد مي‌گردند. داروهاي گوناگون نيز توسط پزشكان و براي مصارف مختلف تجويز مي‌شوند و در صورت استفاده بیش از حد مجاز از این مواد فرد دچار تغییر رفتار مي‌گردد و نهایتاممکن است منجربه مرگ وی شود.کاربرد نابجا از این مواد ( در حد اعتیاد) سلامتی فرد را به خطر می اندازد. عوامل مستعد کننده که دندانپزشک را تحت تاثیر قرار مي‌دهند و باعث استفاده او از این مواد مي‌شوند می تواند استرس زیاد در حین کار ، احساس بزرگ بیني کاذب و انتظار به کمال رسیدن و شناخت خود دندانپزشک از داروها باشد.

به عبارت دیگر تمایل دندانپزشک و هدف وی در استفاده از این مواد رو به کمال رفتن است اما استفاده بیش از حد از این مواد احساس موفقیت او را با شکست مواجه خواهد کرد و علاقه به مصرف دخانیات و الکل و دارو بیشتر و بیشتر می شود، تا جایی که دندانپزشک تلاش می کند که احساست منفی خود را با دارو و الکل جایگزین کند.از آنجایی که اغلب دندانپزشکان (طبق این مقاله تا بیش از 55% ) در مطب و به صورت انفرادي کار دندانپزشکی را انجام می دهند، تشخیص تغییرات رفتاري بوجود آمده در آنها بسیار مشکل است مگر این که کسی که با دندانپزشک همکاری می کند متوجه این تغییرات بشود.

تقریباً 16% (جدول 1 ) از کل جمعیت دندانپزشکان به مصرف این مواد آلوده اند. دندانپزشکان از این نظر تفاوتی با بقیه انسان ها ندارند چرا که آنها در درجه اول انسان و سپس دندانپزشک هستند.^*

اعتیاد یک بیماری دامن گیر بشریت است و همیشه از کم شروع و به تدریج افزایش مي‌یابد و همانگونه که ذکر شد دندانپزشکان از این قضیه مستثنی نیستند.

اعتیاد به الکل شایعترین نوع اعتیاد است (بین 8 تا 13 درصد).

جدول 1- (آمار جالب مربوط به ایالات متحده آمریکا)

استفاده مکرر از مواد کاهش دهنده استرس می تواند در دندانپزشکان باعث وابستگی و تغییرات رفتاری شود. در جدول 2 تا 5 حالات و وضعیت های متفاوتی که باعث وابستگی می گردند آمده است.

استفاده از دارو و الکل معمولاٌ به تدریج آغاز می شود و احساس نشاط اولیه به تغییرات شخصیتی منفی تبدیل می گردد.

(داروهای مشترک مصرفی : 80 تا 85% دندانپزشکان استفاده از داروها را به الکل ترجیح می دهند)

دندانپزشکان برای کاهش استرس و اضطراب بیماران دارو تجویز می کنند. بسیاری از اوقات برای از بین بردن اضطراب بیماران از NO استفاده می شود.

وقتی دندانپزشک آرامش و راحتی بعد از مصرف گاز NO را در بیمار خود مشاهده کرد، خود نیز وسوسه می شود که از آن استفاده کند. در ابتدا و روزهای اول برای او احساس نشاط و خوشی را به دنبال دارد ولی کم کم و به تدریج باعث افسردگی و حتی مرگ می گردد.

استفاده از گاز بعد از خستگی کار در مطب برای ریلکس کردن دندانپزشک انجام می گردد. او درب مطب را بسته و از آن استنشاق می کند. علائم کم کم با نوروپاتی محیطی شروع می شود و این آغاز صدمه دیدن است.

والیوم عموماً برای بیمارانی که سوابق معینی دارند تجویز می شود . معمولاً این دارو در مطب وجود دارد و برای بیمارانی که خوردن داروی خود را فراموش کرده اند و یا نیاز به استفاده از آن را دارند تجویز می گردد. دندانپزشک متوجه اثر فوری دارو شده و ممکن است در مواقعی که دچار استرس شدید می شود از آن استفاده کند و به همین ترتیب میزان استفاده از دارو بیشتر و بیشتر می شود.

وایکودین (Vicodin) از دسته داروهای همنوع والیوم است که به آسانی در دسترس بوده و درد را کاهش می دهد.

این دسته از داروها اغلب کمر درد مزمن، که به علت بدی موقعيت و وضعیت نشستن در موقع کار دندانپزشکی پیش می آید را تسکین می دهند و استفاده از دارو درد را روز به روز کم می کند. این دارو در ایالت نیویورک به علت دسترسی آسان و مکانیزم خوب در کاهش درد به عنوان داروی شماره یک مصرفی معرفی شده است .

استفاده مکرر از قرص باعث وابستگی می گردد و دندانپزشک ناخواسته گرفتار مصرف دارو می شود و باید هرچه سریعتر مصرف را قطع کرد. هر شخص سالم در صورت آلوده شدن با علم و آگاهی کامل تصمیم جدی می تواند مصرف خود را کنترل و نهايتاً قطع کند. وابستگی، بیماريی است که می تواند کنترل و درمان شود.

تقریباً در 60% تمامی اورژانس ها و ویزیت های خانگی داروها تجویز می شوند و تجویز بيش از اندازه نیز برای دندانپزشکان مشکل ساز نیست . گرچه شاید برای پزشکان خطرناک باشد لیکن خطر بزرگتر برای دندانپزشکان استفاده آسان از داروهاست که می تواند به صورت عادت روزانه خود را نشان مي‌دهد.

استفاده از دخانیات 38% کل سرطانها ، 30% مشکلات قلبی و عروقی و 80 تا 90% بیماریهای تنفسی مزمن را باعث می شود و خطر مرگ و میر ناشی از آن از دیگر فاکتورها بالاتر است.

استفاده نادرست از مواد می تواند شامل ایجاد این علائم و موارد باشد (البته همه این نشانه ها هميشه همراه با یکدیگر وجود ندارند):

نیکوتیني شدن انگشتان، تنگی نفس ، متورم شدن چشمها، تغییر صدا، لرزش دست ، تنبلی ، تکرر ادرار، تغییر رفتار ، قرمزی پوست ، عدم تعادل در هنگام کار ،کم توجهی به بیمار و مراقبت از او ، افزایش بی‌رویه مصرف NO (نیتروس اکساید ) ، تغییر دست خط در طول روز، مشکلات حافظه ای ، ایجاد اختلال در برخورد و روابط با دیگران.

در دسترس بودن و مصرف الکل تعادل و تنظیم فعالیت های اجتماعی را نیز بر هم می زند. بیماران می توانند بسیاری از این علائم را زمانی که در روی صندلی دندانپزشکی نشسته اند و درمان می شوند در فرد دندانپزشک مشاهده کنند. واکنش های ناشی از استفاده مکرر از داروها در یک فرد با فردی که به صورت اشتباه و نادرست از دارو استفاده می کند با هم متفاوت است.

تجویز و استفاده مرتب و مكرر می تواند اعتیاد آور باشد بدون این که با کارهای روزمره زندگی مغایرت داشته باشد خطر بزرگتری که دندانپزشک را تهدید می کند استفاده نا بجا و در حد افراط است که تمامی جنبه های زندگی وی را تحت تأثیر قرار می دهد.

- بوی بد دهان در هنگام نفس کشیدن

- لرزش دست و عصبانیت قابل توجه

- عدم توجه و بی اعتنایی به بیمار

- چشمان قرمز رنگ و متورم

- قدم زدن نامنظم (تلو تلو خوردن)

- بد دهنی کردن

- ظاهر آشفته

- خستگی مفرط

- خونسردی

- پوست سرد

- فاصله گرفتن از دوستان و اجتماع

- کم توجهی به بیمار در مطب دندانپزشکی

- افزایش تجویز NO

- تغییر دستخط در طول روز

- مشکلات حافظه ای

- تکرار جملات و افکار خود

- از دست دادن اعتبار

- تجویز خود سرانه مواد تغییر دهنده رفتار

- تغییرات تخریبی شدید در رفتار

- پرخاشگری و نداشتن گذشت در مقابل دیگران

دوستان و نزدیکان بایستی تغییرات رفتاري فرد را تشخیص داده و به او کمک کنند. بسیاری از انجمن‌های دندانپزشکی تیم های حرفه ای در قالب تشکیلات مجهز برای کمک به دندانپزشک گرفتار را آماده کرده‌اند. می‌سی‌سی‌پی اولین مکانی است که برای دندانپزشکان مورد نظر برنامه ریزی انجام داده است.

در سال 1979، ADA از این مسئله استقبال کرد. انجمن های دندانپزشکی اکنون PAP (برنامه های کمک رسانی حرفه ای) دارند که دندانپزشکان
دیگر را تحت پوشش قرار می دهند.
(Professional Asistance Programs).

اولین گام برای بهبودی زمانی است که مشکلی برای دندانپزشک پیش می آید و خود را به مرکز مشخص شده معرفی می کند و وارد برنامه شده و مرکز، اطلاعات مورد نیاز را تهیه می کند. مشاور نامه ای به کمیته PAP می نویسد و دندانپزشک فرصتی به دست می آورد تا در برنامه هایش پیشرفتی حاصل کند. دندانپزشک حداقل به مدت 2 سال با آزمایش ادرار تحت مداوا قرار می گیرد تا بهبود وضعیت حاصل شود. در این فاصله اعمال دندانپزشکی هم توسط مرکز کنترل می شود.

تنها ایالتی که نامها را به ثبت رساند و اطلاعات دقیق در اختیار ما گذاشته است ایالت میشیگان است البته گزارش ها در تمام موارد کاملاً دقیق نیست. مطالعات نشان می دهد که بیشتر از 86% برای مدت 5 سال تحت پوشش بوده و کنترل شده اند. اما این پروژه در ابتدای راه است.

آمار نشان می دهد خودکشی در اثر آلودگی به مواد طی 10 سال گذشته کاهش داشته است.آمار دندانپزشکاني که خودکشی کرده اند در طی این سال ها از رتبه اول به رتبه ششم رسیده است.

پزشکان در اين مورد رتبه دوم را به خود اختصاص داده اند و پس از دندانپزشکان ، وکلا و قضات در رتبه هفتم قراردارند.

به راستی برترین نوع تفکر، عقلانی و منطقي فکر کردن است.

جدول 8 - (آمار خودکشی در اثر استفاده نادرست از داروها برای مشاغل گوناگون و به ترتیب اولویت آورده شده است.)